Sosy - kwintesencja letnich dań
Anita Zegadło Od A do Z ugotujesz
Sosy traktujemy jak dodatek, a to właśnie one bardzo często sprawiają, że zwykłe produkty w ich towarzystwie stają się kulinarnym dziełem. Sosy opowiadają historię ludzkich wędrówek, lokalnych tradycji i miejsc związanych z konkretnym smakiem. Ich funkcją jest podkreślenie smaku serwowanych potraw.
Ketchup jeden z najbardziej znanych sosów świecie, to głównie długo duszone pomidory, następnie przetarte i doprawione octem, solą i cukrem. Jest on idealny do różnego rodzaju kiełbas, kiełbasek, frytek, dań grillowanych.
Tkemali to sos gruziński przygotowany ze śliwek. Przygotowuje się go z dzikich, kwaśnych i zielonych śliwek ałyczy lub z czerwonych i żółtych mirabelek alubokhi. Ale jego nazwa pochodzi od kwaskowatych śliwek o nazwie tkemali. Przepis na ten sos przekazywany jest z pokolenia na pokolenie. Każda rodzina ma swoją wersję. Sos wzbogaca smak wielu potraw. Najlepiej pasuje do grillowanych i pieczonych mięs takich jak baranina, wieprzowina i kurczak, ale także do warzyw z grilla np. bakłażana, cukinii, ryb i owoców morza - tu z dodatkiem mięty oraz do chleba. Zwykle do śliwek dodaje się świeże zioła np. kolendrę, koper, mięta, czosnek, ostrą paprykę. W Polsce możemy go przygotować z mirabelek czy z innych kwaśnych śliwek.
Czas przygotowania: 60 minut
Ilość porcji: 8
Składniki:
kwaśne śliwki np. mirabelki - 1 kg
woda - 1/2 szklanki
czosnek - 2-3 ząbki
cząber - 1 łyżeczka
kozieradka -1 łyżeczka
tymianek - 1 łyżeczka
ostra papryczka - 1/2 łyżeczki
świeża kolendra - 1 pęczek
koperek - 1 pęczek (opcjonalnie)
mięta - kilka listków
soli - do smaku
cukru - 1/2 łyżeczki
pieprz - do smaku
Przygotowanie:
Umyj śliwki. Przełóż je do garnka i podlej wodą. Zacznij gotować na średnim ogniu mieszają aż owoce się rozpadną. Przetrzyj przez gęste sito, aby usunąć pestki i skórki. Do musu dodaj przeciśnięty czosnek, drobno posiekaną papryczkę, posiekane zioła oraz przyprawy. Duś jeszcze kilka minut. Gorący sos przelej do czystych, wyparzonych słoików. Zakręć i odstaw do góry dnem, aż wystygną. Jeśli chcesz mieć sos na dłużej pasteryzuj słoiczki w piekarniku w 120 st. C przez 20-30 minut lub w garnku wyłożonym ściereczką również 20-30 minut.
Sos barbecue BBQ, to symbol kuchni amerykańskiej. Długo gotowany sos na bazie pomidorów z octem i melasą z dymnym posmakiem, kojarzy się nam najczęściej z potrawami z grilla i przyjęciami na świeżym powietrzu.
Czas przygotowania: 20 minut
Ilość porcji: 4
Składniki:
ketchup - 200 ml
koncentrat pomidorowy - 1 łyżka
brązowy cukier - 2 łyżki
sos sojowy - 1 łyżka
ocet jabłkowy - 1 łyżka
melasa trzcinowa - 1 łyżka
wędzona papryka - 1/2 łyżeczki
sól i pieprz - do smaku
czosnek w proszku - 1/2 łyżeczki
papryka wędzona - 1/2 łyżeczki
musztarda - 1 łyżeczka
Przygotowanie:
Wszystkie składniki umieścić w garnku i gotować na bardzo małym ogniu przez kilka minut. Przełożyć do wyparzonego i suchych słoiczka. Można także pasteryzować.
Tzatziki - orzeźwiający grecki sos, oparty na jogurcie i ogórku, smakuje wyjątkowo dobrze w letnie upalne dni. Ten chłodzący sos wywodzi się z regionu śródziemnomorskiego i Bliskiego Wschodu, ale jego korzenie są znacznie głębsze i bardziej złożone, bo takie dodatki istniały w kuchni osmańskiej, perskiej i bałkańskiej. Jego odpowiednikiem w Turcji jest Cacık. Gęsty, odsączony jogurt typu greckiego łączy się z drobno startym i odciśniętym ogórkiem, czosnkiem, oliwą oraz ze świeżymi ziołami, najczęściej koperkiem lub miętą. Sos stał się nieodłącznym elementem souvlaków, gyrosu i greckich meze.
Czas przygotowania: 20 minut
Ilość porcji: 4
Składniki:
gęsty jogurt typu greckiego - 400 g
ogórek - 1 szt.
czosnek - 2 ząbki
oliwa -1 łyżka
sok z cytryny -1 łyżka
świeży koperek -1 łyżka
sól - do smaku
Przygotowanie:
Ogórka obierz ze skórki i zatrzyj na tarce delikatnie posól. Odciśnij miąższ z nadmiaru wody. Dodaj do jogurtu, dopraw przeciśniętym przez praskę czosnkiem i dodaj posiekany drobno koperek. Wymieszaj i schłodź minimum 30 minut. Podawaj do grillowanych mięs, warzyw, i jako dip do pieczywa.
„Zielona Bogini” to sos, który powstał w hotelu Palace w San Francisco około 1920 roku. Szef kuchni hotelowej restauracji stworzył go na cześć granej wówczas sztuki teatralnej „The Green Goddess” autorstwa Williama Archera. Nowy sos nazwano więc „Green Goddess”, a jego zielony kolor pochodził od dużej ilości świeżych ziół. Pierwotna wersja sosu była dość ciężka. Składała się z majonezu, kwaśnej śmietany, anchois, szczypiorku, natki pietruszki, estragonu, czosnku i soku z cytryny. Sos szybko stał się jednym z najbardziej znanych dressingów w amerykańskiej kuchni hotelowej i restauracyjnej. Z czasem powstało wiele lżejszych wersji. Obecnie głównymi składnikami sosu są jogurt lub awokado. Niezmienny pozostaje jednak jego charakter świeży, ziołowy i intensywnie zielony. Świetnie pasuje do sałat, surowych i grillowanych warzyw, ryb i drobiu.
Przygotowanie: 5 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
jogurt typu greckiego - 150 g
czosnek - 1 mały ząbek
świeżej natki pietruszki -1/2 pęczka
szczypiorek - 1 garść
mięta - 1 garść
sok z cytryny - 1 łyżka
skórka z cytryny - 1 łyżeczka
fileciki anchois (można pominąć) - 2 szt.
oliwa z oliwek -2-3 łyżki
sól i świeżo mielony pieprz - do smaku
Przygotowanie:
Wszystkie składniki umieść w blenderze lub w wysokim naczyniu i zmiksuj na gładki sos. Jeśli sos jest zbyt gęsty dodaj odrobinę oliwy lub łyżkę wody. Spróbuj i dopraw solą oraz pieprzem. Najlepiej odstawić sos na około 30 minut do lodówki, aby smaki się połączyły. Zużyć w ciągu 24 godzin.
Sos miętowy na bazie jogurtu, czosnku i soku z cytryny będzie miał właściwości chłodzące i orzeźwiające. Znakomicie pasuje do jagnięciny, kebabu, dań z grilla np. ryb. Klasyczny angielski sos miętowy składa się jedynie z mięty, octu i cukru i podawany jest do jagnięciny. Pasuje do grillowanych warzyw, sałatek czy dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską.
Przygotowanie: 5 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
świeża mięta - 1 pęk
biały ocet winny lub jabłkowy 2-3 łyżki
cukier -1 łyżeczka
gorąca woda - 2-3 łyżki
sól - 1 szczypta
Przygotowanie
Liście mięty oberwij z łodyżek i bardzo drobno posiekaj. W miseczce umieść cukier i zalej gorącą wodą. Wymieszaj do rozpuszczenia. Następnie dodaj ocet i szczyptę soli. Dodaj mieszaninę do mięty i wymieszaj. Odstaw na około 10-15 minut, aby smaki się połączyły.
Gremolata pochodząca z północnych Włoch z regionu Lombardii, zajmuje szczególne miejsce wśród prostych, ziołowych dodatków do potraw. Nazwa pochodzi od włoskiego słowa gremolare, które oznacza drobne siekanie lub kruszenie. Często kojarzona z kultowym daniem osso buco, czyli duszoną giczą cielęcą. Gremolata, dodana tuż przed podaniem, nadaje potrawie świeżości i lekkości. W kuchni włoskiej często stosuje się zasadę równowagi. Intensywne, tłuste lub długo gotowane mięsa uzupełnia się świeżymi ziołami, cytrusami i czosnkiem. Tradycyjna gremolata składa się z zaledwie kilku składników: natki pietruszki, czosnku i skórki cytrynowej z dodatkiem oliwy, anchois lub innych ziół. Gremolatę najlepiej przygotować tuż przed podaniem, aby zachowała świeżość i intensywny aromat, wprowadza do dania świeżość, cytrusową nutę i wyrazisty aromat ziół.
Przygotowanie: 5 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
świeża natka pietruszki - 1 pęczek
czosnek - 1-2 ząbki
starta skórka cytryny - 1 szt.
sól - 1 szczypta
oliwa z oliwek - 1-2 łyżki
Przygotowanie:
Natkę pietruszki bardzo drobno posiekaj. Dodaj drobno posiekany czosnek oraz startą skórkę cytrynową i dodaj niewielką ilość oliwy. Spożyć od razu.
Przepisy z użyciem sosów:
Czas przygotowania: 20 minut
Ilość porcji: 4
Składniki:
łosoś - 4 porcje po 100-150 g
sos barbecue - 3-4 łyżki
sól i pieprz - do smaku
marchew - 2 szt.
imbir - kawałek
jabłko - 1 szt.
kapusta biała - 1/4 szt.
jogurt - 150 ml
musztarda - 1 łyżeczka
ogórek - 1 sztuka
oliwa - 50 ml
szczypiorek - trochę
ocet - 1 łyżka
Przygotowanie:
Łososia umyć i osuszyć. Doprawić solą i pieprzem. Na dno naczynia żaroodpornego wlać łyżkę oliwy i rozsmarować. Ułożyć rybę. Na wierzchu ryby rozprowadzić po łyżce sosu BBQ. Odstawić do lodówki na 20-30 minut. W międzyczasie przygotować surówkę z marchwi i kapusty oraz ogórki. Ogórki pokroić na plasterki, doprawić solą i pieprzem, wlać ocet i oliwę i wymieszać. Posypać szczypiorkiem. Marchew, kapustę, imbir i jabłko zetrzeć na tarce o dużych oczkach. Dodać jogurt, łyżeczkę musztardy, oliwę i doprawić solą i pieprzem. Upiec rybę pod grillem lub w piekarniku lub na grillu. Czas pieczenia 20 minut.
Gruzińskie mini chlebki shoti puri z sosem tkemali
Shoti puri to jeden z najbardziej znanych chlebów Gruzji. Wypieka się go w tradycyjnym glinianym piecu tone. Odpowiednio ukształtowane ciasto przykleja się do gorących ścian pieca. Klasyczny shotis puri ma podłużny, łódkowaty kształt i może osiągać nawet kilkadziesiąt centymetrów długości. W domowych warunkach łatwiej przygotować jego mniejszą wersję mini shoti puri. Idealnie nadają się do podania z sosami i pastami.
Czas przygotowania: 90 minut
Ilość: 4 porcje
Składniki:
mąki pszennej orkiszowej lub chlebowej - 500 g
letniej wody - 300 ml
suche drożdże - 7 g lub 20 g świeżych
sól - 1 łyżeczka
cukier - 1 łyżeczka
oliwa - 1 łyżka
Przygotowanie:
Drożdże wymieszaj z letnią wodą i cukrem. Odstaw na około 5-10 minut, aż drożdże zaczną pracować. Do miski wsyp mąkę i sól. Wlej zaczyn drożdżowy oraz oliwę i wyrób miękkie, elastyczne ciasto. Wyrabiaj około 8-10 minut, aż stanie się gładkie. Przykryj miskę ściereczką i pozostaw do wyrastania na około 1 godzinę, aż ciasto podwoi objętość. Zagnieć ponownie ciasto i podziel na 6 -8 części. Każdą część uformuj w owalny placek w kształt łódki. Ułóż chlebki na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Odstaw na kolejne 15-20 minut do ponownego wyrośnięcia. Piekarnik nagrzej do 250°C. Najlepiej włożyć blachę z chlebkami. Piecz około 15-20 minut, aż chlebki się zarumienią i będą lekko chrupiące.
Souvlaki greckie szaszłyki z grilla
Souvlaki to jedno z najbardziej charakterystycznych dań kuchni greckiej. Nazwa pochodzi od słowa „souvla”, oznaczającego szpikulec lub rożen. To proste danie z marynowanego mięsa pieczonego na grillu lub nad ogniem.
Czas przygotowania: 15 minut pieczenie + marynowanie 3 godz.
Ilość: 4 porcje
Składniki:
wieprzowina lub kurczak - 600-700 g
oliwa z oliwek - 3 łyżki
sok z cytryny - 2 łyżki
czosnek - 2 ząbki
suszonego oregano - 1 łyżeczka
sól - 1/2 łyżeczki
świeżo mielonego pieprzu - 1/2 łyżeczki
cytryna - 1 szt.
drewniane patyczki do szaszłyków - kilka
Przygotowanie:
Mięso pokrój w kostkę o wielkości około 2-3 cm. W misce wymieszaj oliwę, sok z cytryny, przeciśnięty czosnek, oregano, sól i pieprz. Dodaj mięso i dokładnie wymieszaj, aby każdy kawałek był pokryty marynatą. Przykryj i odstaw do lodówki na co najmniej jedną godzinę, (ale najlepiej na 3-4 godziny). Zamarynowane mięso nadziej na patyczki do szaszłyków. Souvlaki grilluj na dobrze rozgrzanym grillu lub patelni grillowej około 8-10 minut, w połowie czasu obróć je na drugą stronę. Podawaj od razu z cząstką cytryny do skropienia mięsa i z sosem tzaziki.
Grillowany rostbef z gremolatą
Czas przygotowania: 15 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
rostbef - 400 - 450 g
sól i pieprz - do smaku
gremolata - 2-3 łyżki
oliwa - 2 łyżki
Przygotowanie:
Przygotuj gremolatę. Mięso posól, oprósz pieprzem i natrzyj z obu stron oliwą. Połóż na rozgrzanym grillu i piecz z każdej strony kilka minut. Odłóż mięso na kilka minut aby odpoczęło. Następnie pokrój w cienki plastry i polej gremlatą. Podawaj z sałatą lub z włoskim chlebem typu ciabatta.
Kofty jagnięce z sosem miętowym
Czas przygotowania: 30 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
mięso mielone jagnięce lub wołowe - 400g
papryka w proszku - 1 łyżeczka
kmin rzymski mielony - 1 łyżeczka
kolendra mielona - 1/2 łyżeczki
sól i pieprz - do smaku
cynamon - 1/2 łyżeczki
sos miętowy - 4 łyżeczki
Przygotowanie:
Mięso doprawić przyprawami i dobrze wymieszać. Podzielić na cztery części, uformować kule, a następnie przez środek wbić patyczek lub szpadkę i docisnąć mięso. Grillować na grillu, patelni grillowej lub w piec w piekarniku z termoobiegiem 30 minut w temp. 190° C. Po upieczeniu podawać polane sosem miętowym.
Sałatka zielona z sosem ”Zielona Bogini”
Czas przygotowania: 20 minut
Ilość: 2 porcje
Składniki:
sałata lodowa lub rzymska - 1 szt.
edamame - 200 g
grillowana cukinia - 1/2 szt.
awokado - 1 szt
sos „Zielona Bogini” - 4 łyżki
Przygotowanie:
Cukinię pokrój w plastry grilluj na suchej grillowej patelni. Kiedy się przypiecze zdejmij i polej oliwą, dopraw solą i pieprzem. Na talerze rozłóż pokrojoną sałatę, edamame, pokrojone w dużą kostkę awokado oraz cukinię. Polej każdą porcje sosem „Zielona Bogini”.
Aby dodać komentarze
musisz być zalogowany.