17 / 03 / 2026

Roszponka

Ta niskokaloryczna, drobnoliściasta roślina jest bogata w mikroelementy i antyoksydanty poprzez co wykazuje wiele właściwości zdrowotnych, korzystnych dla naszego organizmu. Charakteryzuje się delikatnym, lekko orzechowym smakiem. Jest doskonałym dodatkiem do naszej codziennej diety.

POCHODZENIE
Roszponka warzywna (Valerianella locusta) należy do rodziny roślin kozłkowatych. Nazywana bywa również kozłkiem, roszpunką czy rapunkułem. Pierwsze uprawy odnotowano w Europie, Azji Mniejszej i Północnej Afryce. W Polsce początkowo traktowana jako chwast, który rósł głównie w przydrożach, zboczach lub rowach. Dopiero w XX wieku stała się rośliną uprawną. Jest łatwa w uprawie, gdyż nie ma wysokich wymagań co do warunków klimatycznych i glebowych. Z powodzeniem może być uprawiana w donicy, a nawet w ogrodzie podczas łagodnej zimy.

WARTOŚĆ ODŻYWCZA
Roszponka jest niskokaloryczną rośliną poprzez wysoką zawartość wody (ok. 93 %), 100 g produktu dostarcza jedynie 21 kcal. Stanowi również doskonałą propozycję dla cukrzyków ze względu na niski indeks glikemiczny (IG – 10). Pomimo niskokaloryczności dostarcza wielu cennych składników odżywczych, substancji mineralnych (potas, żelazo, fosfor, wapń, magnez, sód i cynk), a także witamin A, C oraz z grupy B.

Wartość odżywcza	W 100 g produktu	Wybrane witaminy	Ilość w 100 g produktu	RWS*	Wybrane składniki mineralne	Ilość w 100 g produktu	RWS*
Wartość energetyczna	21 kcal	Witamina C	38,2 mg	47,6 %	Wapń	38 mg	4,8 %
Białko	2 g	Tiamina	0,071 mg	5,7 %	Żelazo	2,18 mg	15,5 %
Tłuszcze	0,4 g	Ryboflawina	0,087 mg	7 %	Magnez	13 mg	3,5 %
Węglowodany ogółem	3,6 g	Niacyna	0,415 mg	2,6 %	Fosfor	53 mg	7,6 %
Błonnik	2,5 g	Witamina B6	0,273 mg	19,1 %	Potas	459 mg	22,8 %
		Witamina E	1,6 mg	13,3 %	Cynk	0,59 mg	5,9 %
		Witamina A	355 µg	44,4 %

*dzienna referencyjna wartość spożycia składników mineralnych (dla osoby dorosłej) Źródło:
Kunachowicz H. i wsp. 2017: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa USDA Food Composition Databases – United States Department of Agriculture – //ndb.nal.usda.gov
SELFNutritionData //nutritiondata.self.com

WŁAŚCIWOŚCI ZDROWOTNE ROSZPONKI
Witaminy, minerały oraz związki bioaktywne zawarte w roszponce wykazują szereg korzystnych właściwości dla naszego organizmu.

Witamina C wspiera pracę układu odpornościowego oraz wzmacnia funkcje ochronne organizmu przed infekcjami. Wspomaga także syntezę kolagenu, co korzystnie wpływa na stan skóry oraz poprawia stan mineralizacji układu kostnego. Zawartość witaminy C jest korzystna w przypadku zwiększenia poziomu wchłaniania żelaza, które także jest dostępne w danej roślinie. Żelazo wspomaga produkcję czerwonych krwinek, co zapobiega anemii, jego odpowiedni poziom wpływa także na zmniejszenie uczucia zmęczenia organizmu. Witamina A również działa korzystnie na stan skóry, ale także ma dobroczynny wpływ na procesy widzenia i pracę układu odpornościowego. Potas dostępny w roszponce wspomaga obniżanie ciśnienia krwi, wspiera pracę układu krążenia, nerwowego oraz mięśniowego.

Związki bioaktywne takie jak kwasy fenolowe, flawonoidy czy związki karotenoidowe zawarte w roszponce działają antyoksydacyjnie oraz przeciwzapalnie. Podobnie jak powyższe witaminy i minerały także wspierają układ odpornościowy w walce z infekcjami, chronią układ nerwowy czy też pomagają zapobiegać niektórym chorobom metabolicznym organizmu (np. cukrzycy czy osteoporozie). Wykazują również działanie przeciwnowotworowe, redukujące stres czy też wspierające pracę układu pokarmowego.

SPOSÓB PRZECHOWYWANIA ORAZ ZASTOSOWANIE W KUCHNI
Aby zachować świeżość oraz pełnię związków zawartych w roszponce najlepiej przechowywać ją w lodówce, w szczelnie zamkniętym pojemniku przez 3-4 dni. Dobrym sposobem jest również wyłożenie pojemnika papierowym ręcznikiem, co pozwala na wchłanianie wilgoci i zapobiega ewentualnemu psuciu się listków. Mycie liści roszponki zalecane jest bezpośrednio przed spożyciem. Roszponka najlepiej sprawdzi się jako baza sałatek, także jako świeży dodatek do kanapek, tortilli, omletów czy makaronów. Może być ciekawym dodatkiem do koktajli, past kanapkowych oraz podstawą do wykonania domowego pesto.

Emilia Zielińska - Departament Jakości Bio Planet

Źródła:

B. Martyniak-Przybyszewska, Roszponka (Valerianella olitoria L.) - biologia i uprawa, "Biuletyn Naukowy. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie", nr 16 2002
J. Krezel, E. Kolota, Roszponka zasługuje na rozpowszechnienie, "Owoce, Warzywa, Kwiaty", nr 14 2006.
Parente CP, Reis Lima MJ, Teixeira-Lemos E, Moreira MM, Aquiles A. Barros, and Luís F. Guido. Phenolic content and antioxidant activity determination in broccoli and lamb’s lettuce. International Science Index, Nutrition and Food Engineering. 2003:7(7).
Morris M.C., Wang Y., Barnes L.L., Bennett D.A., Dawson-Hughes B., Booth S.L.: Nutrients and bioactives in green leafy vegetables and cognitive decline: Prospective study, Neurology 2018, 90(3): e214-e222
https://vitapedia.pl/roszponka, dostęp 12.12.2025 r.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Roszpunka, dostęp 12.12.2025 r.

Przepisy:

SAŁATKA Z SZYNKĄ DŁUGODOJRZEWAJĄCĄ