29 / 06 / 2026

Algi - skarby z głębin

Algi morskie, nazywane również glonami (łac. algae), od tysięcy lat stanowią ważny element diety wielu społeczeństw. Szczególnie cenione są w krajach Azji Wschodniej, gdzie wykorzystuje się je zarówno w kuchni, jak i w medycynie tradycyjnej. W ostatnich latach algi zyskują coraz większą popularność także w Europie i Ameryce Północnej. Często określa się je mianem tzw. „superfoods”, czyli produktów o bardzo wysokiej wartości odżywczej. Zawierają wiele witamin, składników mineralnych i innych cennych składników. Oprócz zastosowania w żywności algi wykorzystuje się także w farmacji, kosmetologii oraz w przemyśle biotechnologicznym.

CZYM SĄ ALGI I SKĄD POCHODZĄ
Występują zarówno w wodach słodkich, jak i słonych. Charakteryzują się ogromnym zróżnicowaniem pod względem wielkości, kształtu oraz barwy. Są to organizmy zdolne do samodzielnego wytwarzania pokarmu dzięki procesowi fotosyntezy. W przeciwieństwie do roślin lądowych nie posiadają typowych organów takich jak korzeń, łodyga czy liście. Ich ciało ma postać tzw. plechy. Aby jednak móc pobierać składniki odżywcze z otoczenia i przytwierdzać się do podłoża, wykształciły struktury przypominające te organy.

Glony odgrywają niezwykle ważną rolę w ekosystemach wodnych. Stanowią podstawę łańcuchów pokarmowych i są jednym z głównych producentów tlenu w środowisku wodnym.

Choć były wykorzystywane przez człowieka od dawna, w krajach zachodnich ich znaczenie zaczęto doceniać dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Wtedy odkryto, że zawierają duże ilości jodu oraz kwasu alginowego, który znalazł zastosowanie jako naturalny środek żelujący i zagęszczający dodawany do żywności. Szacuje się, że na świecie istnieje kilkadziesiąt tysięcy gatunków alg. Ze względu na ich ogromne zróżnicowanie klasyfikacja tych organizmów jest skomplikowana. Wśród najczęściej wykorzystywanych, w przemyśle spożywczym wyróżnia się trzy główne grupy: brunatnice, krasnorosty i zielenice.

Dawniej pozyskiwano je wyłącznie ze stanowisk naturalnych, jednak obecnie większość produkcji pochodzi z kontrolowanych hodowli morskich.

WŁAŚCIWOŚCI ALG
Algi morskie są cennym źródłem wielu składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Zawierają między innymi białko, błonnik pokarmowy, witaminy oraz liczne składniki mineralne. Wiele gatunków dostarcza także wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, takich jak kwas eikozapentaenowy (EPA) czy kwas gamma-linolenowy (GLA) oraz związków bioaktywnych o właściwościach przeciwutleniających.

Spożywanie alg wspomaga odporność organizmu i regenerację komórek. Mają one zdolność do absorpcji toksyn. Szczególnie istotne są obecne w algach witaminy z grupy B, witamina C oraz składniki mineralne, takie jak jod, żelazo czy magnez.

RODZAJE ALG
Zielenice - zawdzięczają swoją nazwę obecności chlorofilu - zielonego barwnika umożliwiającego fotosyntezę. Z tego względu wymagają dostępu do światła i najczęściej rosną w stosunkowo płytkich wodach. Spożywa się je w postaci surowej, suszonej lub gotowanej.
Krasnorosty - są to algi, które zawierają fikoerytrynę nadającą im czerwony kolor. Wykorzystywane są m.in. do produkcji agaru i karagenów – substancji o właściwościach żelujących i zagęszczających, szeroko stosowanych w przemyśle spożywczym.
• Nori są szczególnie popularne w kuchni japońskiej. Najczęściej występują w postaci cienkich, suszonych arkuszy używanych do przygotowywania sushi lub onigiri. W Japonii wyróżnia się kilka klas jakości nori, oznaczonych literami od A do D. Najwyższe klasy, określane jako gold i silver, wykorzystywane są w droższych potrawach. Nori wyróżniają się wysoką zawartością błonnika ok. 40 % suchej masy, charakteryzuje się również dużą zawartością białka ok. 25 - 50 % suchej masy. Zawiera również witaminę C i B, minerały, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, karotenoidy oraz sacharydy.
• Kolejnym przykładem jadalnych alg są dulse, również należące do krasnorostów. Charakteryzują się czerwono-fioletową barwą oraz lekko słonym smakiem. Najczęściej spożywa się je w postaci suszonej jako dodatek do zup, sałatek, gulaszy czy potraw z ryb. Dulse są również źródłem białka, błonnika oraz składników mineralnych, takich jak jod, żelazo i potas.
Brunatnice - wykorzystywane są jako żywność oraz jako surowiec do otrzymywania hydrokoloidów, w tym alginianu. Jest to polisacharyd, powszechnie stosowany jako substancja żelująca w żywności, kosmetykach czy farmacji. Spożywanymi gatunkami alg brązowych są kombu i wakame.
• Kombu zawiera między innymi fukoksantynę – karotenoid o właściwościach antyoksydacyjnych. Algi te są ważnym składnikiem tradycyjnych potraw japońskich i często wykorzystuje się je do przygotowywania aromatycznego bulionu dashi. Idealne sprawdzi się również w daniach z ryżem, omletach czy sałatkach nadając im smak umami.
• Wakame są cennym źródłem składników odżywczych – zawierają błonnik pokarmowy, witaminy z grupy B oraz składniki mineralne, takie jak jod, wapń czy magnez. Występują w nich również kwasy tłuszczowe omega-3, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego oraz działają przeciwzapalnie. Dzięki bogactwu tych składników uznawane są za jeden z cenniejszych elementów kuchni japońskiej. Algi te mają delikatny smak i miękką konsystencję, dlatego dobrze komponują się z wieloma potrawami. Są popularnym dodatkiem do zup (ramen, miso). Stanowią także podstawowy składnik popularnej sałatki goma wakame, przygotowywanej z alg wakame, sezamu oraz sosu na bazie sosu sojowego i octu ryżowego. Dzięki wysokiej wartości odżywczej mogą być również dobrym elementem diety wegańskiej i wegetariańskiej.

CZĘSTO WYMIENIANE RAZEM Z ALGAMI SĄ RÓWNIEŻ:
• Spirulina, która wykorzystywana jest popularnie jako suplement diety. Wbrew potocznej nazwie nie jest ona właściwą algą, lecz cyjanobakterią, czyli sinicą. Swoją nazwę zawdzięcza spiralnemu kształtowi komórek. Spirulina wyróżnia się bardzo wysoką zawartością białka, które może stanowić nawet 60–70 % suchej masy. Spirulina jest bogatym źródłem przeciwutleniaczy. Wspiera ona witalność organizmu oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi. Zawiera również wiele aminokwasów, witamin oraz mikroelementów, dlatego często wykorzystywana jest jako składnik suplementów diety.
• Chlorella – mikroskopijna alga należąca do zielenic. Jest jednym z najlepiej przebadanych organizmów fotosyntetyzujących. Charakteryzuje się wysoką zawartością białka, witamin oraz minerałów. Jej komórki posiadają jednak bardzo wytrzymałą ścianę komórkową, dlatego w procesie produkcji suplementów stosuje się specjalne metody technologiczne pozwalające ją rozbić i uwolnić zawarte w niej składniki odżywcze. Chlorella jest także bogata w chlorofil, beta-karoten oraz kwas foliowy. Najczęściej spotykamy ją w formie sproszkowanej lub tabletek. Pomaga eliminować metale ciężkie z organizmu.

HODOWLA ALG
Algi na skalę przemysłową hoduje się w specjalnych farmach algowych, objętych stałym nadzorem i kontrolą standardów jakości. Podczas produkcji zapewnia się im odpowiednie warunki wzrostu, takie jak dostęp do światła, składników odżywczych oraz odpowiedniej temperatury. Po osiągnięciu odpowiedniej wielkości algi są zbierane, oczyszczane, a następnie suszone. Gotowy produkt trafia na rynek w postaci proszku, tabletek lub suszonych fragmentów. Podobnie jak w przypadku innych produktów spożywczych, również w hodowli alg obowiązują określone normy i przepisy prawne dotyczące produkcji ekologicznej. Podczas produkcji alg ekologicznych nie stosuje się syntetycznych nawozów ani chemicznych środków ochrony roślin. Hodowle takie muszą być prowadzone w środowisku o wysokiej jakości wody, wolnym od zanieczyszczeń przemysłowych. Ponadto producenci są zobowiązani do ograniczania ingerencji w naturalne ekosystemy oraz prowadzenia produkcji w sposób zrównoważony. Zbiór alg ekologicznych może odbywać się ze środowiska naturalnego, jak i z kontrolowanych akwenów wodnych. Algi muszą spełniać restrykcyjne wymogi dotyczące żywności ekologicznej, w tym nie mogą zawierać pozostałości pestycydów. Producenci często stosują ręczny zbiór alg zamiast maszynowego, aby uzyskać surowiec najwyższej jakości.

Algi to niezwykle różnorodna grupa organizmów wodnych, które od wieków wykorzystywane są przez człowieka. Są bogate w witaminy, minerały i inne cenne składniki odżywcze, dlatego coraz częściej pojawiają się w naszej diecie. Dzięki swoim właściwościom znajdują zastosowanie nie tylko w kuchni, ale także w kosmetyce, farmacji i wielu gałęziach przemysłu.

Justyna Busiło - Departament Jakości Bio Planet

Przepisy:

MŁODA KAPUSTA PO JAPOŃSKU