Gojnik - herbatka o wielu korzyściach

Wykazuje wiele właściwości zdrowotnych, korzystnych dla naszego organizmu. W Polsce zyskuje na popularności, choć w krajach Europy Południowej oraz Azji znany jest od dawna głównie jako roślina wykorzystywana w ziołolecznictwie. Ze względu na pochodzenie nazywany jest również szałwią libańską, herbatą górską, grecką lub herbatą pasterzy.

Gojnik (Sideritis L.) jest rośliną należącą do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) obejmującą ponad 140 różnych gatunków. Występuje najczęściej w górzystym regionie krajów południowej Europy, a także w środkowej i zachodniej Azji. Charakterystyczne dla gojnika są najczęściej żółte kwiaty (choć występują także odmiany z białymi lub purpurowymi kwiatami) oraz podłużne liście pokryte drobnymi włoskami. Najwięcej substancji o działaniu prozdrowotnym dla naszego organizmu znajduje się w kwiatostanach gojnika.

WARTOŚĆ ODŻYWCZA
Gojnik stanowi cenne źródło wielu składników mineralnych takich jak żelazo, magnez, potas, cynk, miedź, sód oraz kobalt. Zawiera polifenole, flawonoidy, taniny oraz olejki eteryczne. Poprzez tak liczne związki wykazuje szereg właściwości korzystnych dla naszego organizmu.

WŁAŚCIWOŚCI GOJNIKA:
• działanie przeciwzapalne, opóźniające procesy starzenia - flawonoidy oraz antyoksydanty (polifenole) pomagają neutralizować wolne rodniki, które odpowiadają za tworzenie się stanów zapalnych w organizmie oraz przyczyniają się do szybszego procesu starzenia się ciała;
• wsparcie pracy układu krążenia – regularne spożywanie naparów z gojnika działa korzystnie na regulowanie ciśnienia krwi. Dodatkowo zawarte w gojniku żelazo zapobiega niedokrwistości;
• wzmocnienie układu odpornościowego – dzięki zawartości antyoksydantów oraz cynku, żelaza i magnezu czas trwania infekcji jest znacznie krótszy. Dzięki tym związkom organizm po przebytych infekcjach jest w stanie szybciej się zregenerować;
• wsparcie pracy układu pokarmowego – zawarte w gojniku antyoksydanty przyczyniają się do łagodzenia stanów zapalnych w poszczególnych fragmentach układu pokarmowego. Olejki eteryczne dostępne w herbatce wspomagają procesy trawienia oraz przyczyniają się do regulacji pracy jelit;
• wsparcie układu nerwowego – substancje zawarte w roślinie regulują poziom serotoniny, noradrenaliny i dopaminy, co pomaga zwolnić tworzenie się procesów neurodegeneracyjnych (istotnych w przypadku demencji starczej czy choroby Alzheimera). Ponadto roślina ta jest zalecana w przypadku nadmiernego stresu – substancje w niej zawarte wykazują działanie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Minerały zawarte w gojniku dodatkowo przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia oraz wzmacniają siły witalne organizmu;
• wsparcie układu moczowego – gojnik wykazuje działanie moczopędne co jest korzystne w przypadku leczenia schorzeń układu moczowego.

Gojnik ze względu na swoje właściwości zdrowotne jest wykorzystywany także w kosmetyce. Działanie przeciwzapalne jest korzystne przy leczeniu trądziku czy też łuszczenia się naskórka. Zawarte w gojniku przeciwutleniacze pomagają zwalczać wolne rodniki. Dzięki temu substancje aktywne znajdują zastosowanie w produktach przeciwstarzeniowych jak np. kremy.

Z uwagi na zawarte w roślinie antyoksydanty gojnik jest zaliczany do suplementów diety. Wg badań zawartość polifenoli w 6 gramach suszu wynosi 110 mg, co jest wysokim poziomem tych substancji i stanowi o wyjątkowości tej rośliny.

CIEKAWOSTKI:
• W czasach starożytności żołnierze wykorzystywali ziele gojnika jako środek wspomagający gojenie się ran.
• Gojnik często jest uprawiany jako roślina ozdobna – charakteryzuje się podłużnymi, srebrzystymi liści z kolorowymi kwiatostanami.

SPOŻYWANIE GOJNIKA:

Najpopularniejszym sposobem spożywania gojnika jest przygotowanie naparu z tej rośliny. Porcję suszu - 3 g należy zalać 200 ml wrzącej wody i zaparzać pod przykryciem do 5 minut. Wedle indywidualnych preferencji smakowych napar można pić samodzielnie lub wzbogacić dodatkami smakowymi np. dodatkiem cytryny, mięty, imbiru czy miodu.

Długotrwałe spożywanie gojnika zarówno w formie naparów, jak i stosowanie w produktach kosmetycznych choć jest korzystne dla organizmu powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem. Wszystko jest zależne od stanu zdrowia i potrzeb indywidualnych pacjenta. Grupą osób, które są wykluczone z korzystania z gojnika są dzieci, kobiety w ciąży i karmiące, osoby uczulone na rośliny z rodziny jasnotowatych. Osoby przyjmujące niektóre leki powinny także skonsultować się z lekarzem czy mogą korzystać z gojnika, aby uniknąć niepożądanych interakcji.

Emilia Zielińska - Departament Jakości Bio Planet

Źródła:

    *badania zlecone przez Bio Planet S.A. w akredytowanym laboratorium na zawartość polifenoli w suszu gojnika.

1. H. Różański, Gojnik – Sideritis w praktycznej fitoterapii oraz jako składnik herbatki górskiej Malotira, Medycyna dawna i współczesna
2. Żyżelewicz D, Kulbat-Warycha K, Oracz J, Żyżelewicz K., Polyphenols and Other Bioactive Compounds of Sideritis Plants and Their Potential Biological Activity, Molecules, 2020 Aug 18;25(16):3763.